Ο αεροσυμπιεστής, ή «κομπρεσέρ αέρος» είναι η μηχανή που συγκεντρώνει σε έναν κλειστό χώρο (συνήθως δοχείο) αέρα, αυξάνοντας κατ’ επέκταση μέσα εκεί την πίεσή του. Στη βιομηχανία ο πεπιεσμένος αέρας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της εγκατάστασης, καθώς η χρήση του απαιτείται για πολλαπλές εφαρμογές σε ολόκληρη τη γραμμή παραγωγής και επεξεργασίας.
Υπάρχουν αρκετές διαφορετικές μέθοδοι μέσω των οποίων επιτυγχάνεται η συμπίεση του αέρα. Οι πιο συνηθισμένες κατηγορίες αεροσυμπιεστών είναι οι Εμβολοφόροι, οι περιστροφικοί, οι κοχλιοφόροι και οι πτερυγιοφόροι. Στη βιομηχανία χρησιμοποιούνται κυρίως οι εμβολοφόροι (για μικρότερες παροχές αέρα και πιο ελαφριά χρήση) και οι κοχλιοφόροι (για μεγαλύτερες παροχές και πιο βαριά χρήση).
Οι εμβολοφόροι αεροσυμπιεστές συμπιέζουν τον αέρα μέσω πιστονιών που κινούνται μέσα σε έμβολα, δημιουργώντας την επιθυμητή πίεση στον αέρα. Οι αεροσυμπιεστές αυτοί είναι παλαιότερης τεχνολογίας, είναι αρκετά μικροί σε μέγεθος και έχουν μικρό βαθμό απόδοσης. Συνήθως είναι τροχήλατοι, ώστε να μετακινούνται στο σημείο που υπάρχει απαίτηση πεπιεσμένου αέρα. Είναι ανθεκτικοί για χρήση σε άσχημες συνθήκες περιβάλλοντος αλλά παράγουν αρκετό θόρυβο και συχνά καλύπτονται με ηχομονωτικό κουτί. Δεν συνιστάται συνεχόμενη χρήση τους καθώς υπάρχει κίνδυνος υπερθέρμανσης.
Οι κοχλιοφόροι αεροσυμπιεστές παράγουν πεπιεσμένο αέρα μέσω δύο συνεργαζόμενων κοχλίων, οι οποίοι κινούνται χωρίς να έρχονται σε επαφή. Η μη επαφή υλικών είναι που κάνει το είδος των αεροσυμπιεστών αυτών πολύ αξιόπιστους και ανθεκτικούς. Οι κοχλιοφόροι αεροσυμπιεστές έχουν τη δυνατότητα παραγωγής πολύ μεγάλων ποσοτήτων πεπιεσμένου αέρα και μπορούν να λειτουργούν συνεχόμενα για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Συνήθως συνδέονται στο κεντρικό δίκτυο του εργοστασίου ή χρησιμοποιούνται για τη λειτουργία μεγάλων μηχανών, είναι αρκετά αθόρυβοι και πολύ αποδοτικοί.
Σαν ειδικές κατηγορίες των παραπάνω αεροσυμπιεστών μπορούν να αναφερθούν:
· Μη λιπαινόμενοι (oil-free) αεροσυμπιεστές, για τις περιπτώσεις όπου απαιτείται καθαρός αέρας χωρίς ίχνος λαδιού (βιομηχανίες τροφίμων, νοσοκομεία κλπ.).
· Αεροσυμπιεστές μεταβλητών στροφών (inverter), οι οποίοι παράγουν σταθερή ποσότητα αέρα μέσω της συνεχούς μεταβολής ταχύτητας, ώστε να ακολουθούν ακριβώς τις ανάγκες της κατανάλωσης. Επίσης μέσω της μεταβολής των στροφών διατηρούν σταθερή την πίεση του δικτύου, με αποτέλεσμα τη μεγάλη οικονομία ρεύματος.
Ο αεροσυμπιεστής συνήθως συνοδεύεται από φίλτρα εισόδου, εξόδου και ξηραντή, ώστε να διασφαλίζεται η σωστή ποιότητα του πεπιεσμένου αέρα, όποιες κι αν είναι οι συνθήκες περιβάλλοντος. Η πίεση του παραγόμενου πεπιεσμένου αέρα ποικίλει σε ένα εύρος 5-13 bar.
Κύρια λειτουργία αεροσυμπιεστή
Ο αέρας εισέρχεται από το περιβάλλον στο μηχάνημα μέσω της βαλβίδας εισαγωγής και περνάει στο θάλαμο συμπίεσης (έμβολα ή κοχλίες, ανάλογα με τον τύπο του αεροσυμπιεστή). Μαζί με τον αέρα εισέρχεται στο θάλαμο και λάδι, το οποίο λιπαίνει και προστατεύει τις τριβόμενες επιφάνειες, καθώς και λειτουργεί ως στεγανωτικό για τη σωστή συμπίεση του αέρα. Κατά τη συνεχή κίνησή τους ο αέρας εγκλωβίζεται και συμπιέζεται έως την επιθυμητή πίεση. Στη συνέχεια το μείγμα αέρα – λαδιού οδηγείται προς τον ελαιοδιαχωριστή, όπου το λάδι διαχωρίζεται από τον αέρα, ψύχεται και επιστρέφει στο θάλαμο συμπίεσης για την ίδια διαδικασία. Ο καθαρός πλέον αέρας οδηγείται σε ειδικό στεγανό αεροφυλάκιο, όπου θα μείνει σε σταθερή πίεση μέχρι να χρησιμοποιηθεί.
Χρησιμότητα αεροσυμπιεστή
Οι αεροσυμπιεστές χρησιμοποιούνται από μικρά συνεργεία έως μεγάλες παραγωγικές μονάδες. Αφορούν σχεδόν όλους τους τομείς της βιομηχανίας, όπως η επεξεργασία τροφίμων, η συσκευασία, η φαρμακοβιομηχανία κλπ, καθώς ο πεπιεσμένος αέρας είναι ευέλικτος και πολύ χρήσιμος για μικροκινήσεις, όπου απαιτείται μικρή πίεση (συνήθως 4-10bar) και μεγάλη ακρίβεια. Επίσης, ο πεπιεσμένος αέρας μας δίνει μεγάλες ταχύτητες, κάτι που είναι εξαιρετικά χρήσιμο στον αυτοματισμό. Ακόμα, απαραίτητοι είναι και στον τομέα της ναυτιλίας. Οι αεροσυμπιεστές τοποθετούνται στα πλοία, όπου απαιτείται υψηλής πίεσης πεπιεσμένος αέρας για την εκκίνηση των μηχανών τους, αλλά και για πολλές άλλες χρήσεις.